Nos primeiros anos, os fondos europeos centraron os seus esforzos en reducir déficits estruturais: construción de estradas, mellora das redes eléctricas, abastecemento de auga e saneamento. Co tempo, Galicia foi dirixindo estes investimentos cara a ámbitos máis estratéxicos: a innovación, o emprego, a dixitalización, a igualdade, o medio ambiente e o benestar social.
Hoxe, os fondos europeos son a columna vertebral da modernización galega, canalizados a través de programas como o Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (Feder), o Fondo Social Europeo Plus (FSE+) e o Fondo de Transición Xusta (FTX).
O primeiro deles é o motor da Galicia innovadora, o que axuda ás pequenas e medianas empresas a desenvolver estratexias e produtos. No período 2021-2027, Galicia dispón de 1.576 millóns de euros, dos cales 940 proceden da UE.
Entre 2014 e 2020, investíronse máis de 430 millóns de euros en I+D+i, consolidando centros de investigación e tecnolóxicos de referencia. A Axencia Galega da Innovación foi un órgano xestor impulsor deste ámbito.
A contribución dos fondos Feder tamén foi clave para impulsar a cooperación entre pequenas empresas e centros de coñecemento a través de iniciativas como o programa Conecta Peme.
As universidades galegas tamén se beneficiaron da modernización: nove centros tecnolóxicos universitarios recibiron apoio do Feder por 28,7 millóns, reforzando o talento e a transferencia de coñecemento.
A Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia e o Sergas investiron máis de 206 millóns en actuacións TIC, desde a dixitalización da administración ata proxectos pioneiros como É-Saúde, Telea ou a app Sergas Móbil, que melloran o acceso da cidadanía á sanidade. Tamén se impulsou a protección do patrimonio cultural galego a través de Galiciana-Patrimonio Dixital, coa dixitalización de arquivos históricos, fotografías e publicacións da Real Academia Galega, o Museo do Pobo Galego ou a Crtvg.
O Instituto Galego de Promoción Económica canalizou máis de 325 millóns de euros en apoios a máis de 2.100 proxectos empresariais entre 2014 e 2020, centrados en emprendemento, internacionalización e innovación.
As actuacións no ámbito da transición enerxética con máis de 2.000 proxectos e 331 millóns de euros investidos en eficiencia e renovables. Máis de 100 edificios públicos melloraron o seu rendemento enerxético, reducindo emisións e custos.
En paralelo, financiáronse 468 proxectos de enerxía solar, 660 de biomasa e 730 de auditorías e melloras en pemes.
A mobilidade sostible tamén é protagonista: Galicia desenvolveu 54 proxectos por 85 millóns de euros.
Os Eixes 5 e 6 do Feder financiaron máis de 200 proxectos por 57 millóns en prevención de riscos e adaptación climática. Destaca a dotación de vehículos e equipos contra incendios forestais. En materia de auga e saneamento, investíronse máis de 100 millóns en mellorar a calidade das augas e a depuración nas rías galegas. Tamén se apoiaron proxectos de conservación do patrimonio natural.
Máis de 150 millóns de euros do Feder destináronse a reforzar o sistema sanitario galego. No período 21-27, entre os proxectos máis punteiros, destaca o Centro de Protonterapia de Galicia, pioneiro no tratamento de tumores, en construción en Santiago.
En educación, durante o período 2014-2020 investíronse máis de 60 millóns en máis de 50 centros, modernizando instalacións e creando novos espazos. Tamén se destinaron 4,9 millóns a 22 centros para actuacións de mellora e eficiencia enerxética.
No ámbito social, o Feder impulsa proxectos en escolas infantís, centros de inclusión social e atención a maiores e persoas con discapacidade. No período 21-27 ademais do anterior, o Instituto Galego de Vivenda e Solo promove a construción de vivendas de promoción pública.
O Fondo Social Europeo Plus (FSE+) é o principal instrumento da Unión Europea para investir nas persoas e promover o emprego, a inclusión social, a igualdade e a educación de calidade. En Galicia, o programa FSE+ 2021-2027 conta cun orzamento total de 738,4 millóns, dos cales 448,6 proceden da UE. Xa están en marcha un cento de operacións europeas coas que se beneficiaron preto de 100.000 persoas.
O FSE+ financia medidas para que máis galegos e galegas accedan a empregos de calidade, reducindo desigualdades e apoiando a conciliación.
A Consellería de Emprego concedeu 2.900 axudas por 11,6 millóns a persoas desempregadas que decidiron emprender como autónomas. Destaca o programa Xuventude Mentoring, que ofrece orientación, formación e acompañamento a mozos titulados. O 64% das persoas participantes atopan emprego tras o programa.
O programa Emega de fomento do emprendemento feminino da dirección xeral de Igualdade apoia a creación e consolidación de empresas lideradas por mulleres. No marco 2021-2027 xa se concederon 350 axudas por 4,5 millóns.
O fondo financia plans de igualdade en empresas e axudas por redución de xornada para coidar menores, así como programas de atención a mulleres vulnerables, vítimas de violencia ou en risco de exclusión.
O FSE+ é clave na loita contra a pobreza e a exclusión. Cada ano máis de 15.000 persoas en Galicia reciben apoio para mellorar a súa autonomía co apoio da Consellería de Política Social e Igualdade.
Recoñecido nos premios #EuropaXunta 2024, o programa Mentor acompaña a mozos e mozas tutelados pola Xunta na súa transición á vida independente. Ofrece vivenda, manutención, formación e inserción laboral, con oito vivendas tuteladas.
A Dirección Xeral de Inclusión Social xestiona máis de 800 proxectos por 26 millóns dirixidos a persoas con discapacidade, inmigrantes, poboación xitana e familias en risco.
O programa de Apoio ás Persoas en Risco de Desafiuzamento ofrece asesoramento xurídico e económico, mediación coas entidades financeiras e acceso ao bono alugueiro social.
A Consellería de Emprego, desenvolve programas para mozos inscritos no Sistema de Garantía Xuvenil, con 30 proxectos e 12 millóns de euros investidos. Tamén se apoian bonos talento-empresa, que incentivan a contratación de persoas novas e a retención de talento.
O fondo financia accións de apoio ás persoas con discapacidade e reforza os servizos de valoración de dependencia. A Rede de Atención Temperá, con 40 concellos beneficiarios e 10 millóns investidos, garante atención especializada a nenos de 0 a 6 anos con trastornos no desenvolvemento ou risco de padecelos.
A Consellería de Educación, Ciencia, Universidade e FP desenvolve o Plan de Atención á Diversidade, financiado polo FSE+, promove unha escola adaptada ás necesidades de cada alumno. Entre 2021 e 2027, apoia 692 proxectos cun investimento de 45 millóns de euros.
Tamén destacan os programas de diversificación curricular, con 476 proxectos e 20 millóns, que permiten a alumnado con dificultades acadar o título da ESO a través de itinerarios adaptados e apoio individualizado.
A aposta pola FP é unha das liñas prioritarias do Fondo Social Europeo. No período 2014-2020 investíronse 100 millóns na creación de novos ciclos adaptados ás necesidades do mercado laboral.
A Unión Europea puxo en marcha o Mecanismo de Recuperación e Resiliencia (MRR), eixo central do plan NextGenerationEU, para reconstruír a economía tras a pandemia e acelerar a transición verde e dixital. O Plan nacional de Recuperación e Resiliencia foi deseñado e planificado polo Goberno español. A xestión e execución desenvólvese polos distintos ministerios de ámbito estatal e pola Xunta e entidades locais.
En Galicia, este instrumento mobiliza 4.179 millóns, dos que 1.751 son xestionados pola Xunta, segundo os datos do Ministerio de Economía a 31 de agosto de 2025, e 2.428 millóns a través de plans e convocatorias do Estado. O período de execución dos fitos e metas esténdese ata o 31 de agosto de 2026, e Galicia avanza con paso firme no cumprimento dos obxectivos: máis cohesión social, emprego de calidade e neutralidade climática antes de 2050.
Os Proxectos Estratéxicos para a Recuperación e Transformación Económica (Perte) canalizan os fondos cara á innovación, a reindustrialización e a transición enerxética.
O MRR tamén ten unha dimensión social fundamental. No seu marco financiáronse a creación de cinco centros 24 horas de atención a vítimas de violencia sexual, modernizarónse os servizos sociais e os coidados de longa duración.
Os fondos europeos en Pontevedra e Arousa: da innovación empresarial á mellora da sanidade
Programas de apoio á innovación empresarial
Conecta Peme permitiu o desenvolvemento de preto de 400 proxectos colaborativos en toda Galicia, cun investimento global de 89,7 millóns de euros. Na provincia de Pontevedra apoiáronse un total de 165 proxectos de agrupacións empresariais de I+D+i, cun investimento total de 40,7millóns, destacando os concellos de Gondomar e Moaña (ambos con 5 proxectos), Mos (8), Nigrán (6), Pontevedra (10), O Porriño (20) e Vigo con 82 proxectos con fondos europeos para agrupación de empresas para a I+D+i.
Fortalecemento do sistema universitario galego
Na Universidade de Vigo os fondos Feder impulsaron o Centro de Investigación en Tecnoloxías de Telecomunicación, o Centro de Investigacións Mariñas (CIM) e o Centro de Investigacións Biomédicas.
Preservar o patrimonio cultural a través da dixitalización
O apoio da UE contribuíu a dixitalización de documentos históricos do Concello de Ribeira.
Mellorar a competitividade das pemes
No exercicio 2014-2020 leváronse a cabo máis de 2.100 actuacións por 325,7 millóns. Na provincia de Pontevedra financiáronse co Feder ao redor de 1.080 axudas a empresas por valor de 116 millóns, dos que para axudas a emprendementos destináronse 101 millóns a 944 proxectos empresariais.
Enerxías renovables e transición verde
Na provincia de Pontevedra destacan varios proxectos de rehabilitación integral en centros educativos como o da Cañiza, ou o CPI Eusebio Lorenzo Baleirón, en Dodro. Ademáis cabe sinalar o proxecto realizado polo Sergas no Hospital Meixoeiro en Vigo e os proxectos de eficiencia enerxética nos edificios administrativos de Benito Corbal en Pontevedra, no da Xunta en Vigo e nos novos Xulgados de Tui.
Xestión sostible da auga e o saneamento
Entre os investimentos no sector da auga, realizáronse proxectos de mellora da calidade das augas e da mellora do saneamento como a do EDAR e do sistema de saneamento de Praceres co obxectivo de lograr a sostibilidade no uso da auga mediante unha xestión integrada e a protección a curto, medio e longo prazo dos recursos hídricos, a contorna da ría de Arousa, nas aglomeracións de Cambados e da aglomeración de Vilagarcía de Arousa.
En Rianxo procedeuse á mellora do saneamento da ría de Arousa a partir de actuacións contempladas no Plan de Saneamento Local, que ampara a ampliación da EDAR de Rianxo, así como a construción dun colector interceptor e dun novo tanque de tormentas, co que se pretende mellorar a calidade das augas nesta contorna, repercutindo positivamente na creación de emprego e contribuíndo de maneira eficaz aos obxectivos da Estratexia Europea 2020.
Protexer e fomentar o patrimonio natural e a biodiversidade
Apóianse actuacións de protección, conservación, promoción e divulgación dos valores dos espazos naturais e da biodiversidade de Galicia. Así, no período 2014-2020 destináronse máis de 16 millóns de euros en actuacións levadas a cabo no Parque Nacional das Illas Atlánticas, en espazos da Rede Natura 2000 e noutros parques naturais de Galicia.
Infraestruturas sanitarias
O Servizo Galego de Saúde desenvolveu un conxunto de proxectos neste ámbito da mellora das infraestruturas, equipamento e servizos sanitarios, entre os que se poden sinalar as actuacións na área sanitaria de Barbanza, como por exemplo a reforma da unidade de Endoscopia do Hospital Público dá Barbanza. Na comarca do Salnés destaca o proxecto de construción dun centro de saúde en Vilagarcía de Arousa, cun importe de 20 millóns.
Mobilidade
Como proxecto moi destacado na provincia de Pontevedra está o da terminal de autobuses integrada na Estación Intermodal de Vigo cun investimento de 15 millóns.
Tamén destacan varias sendas peonís e ciclistas en concellos da área, como por exemplo en Sanxenxo, no que se realizaron tres proxectos na estrada PO-308, un deles pola marxe esquerda (lado do mar) desde a praia de Major ata Soutullo, outra pola proximidade da praia de Paxariñas, incluíndo tramos de senda pola marxe dereita na zona urbana máis próxima a Portonovo.
Tamén se levaron a cabo outros proxectos de sendas peonís e ciclistas, na estrada PO-306, Vilanova de Arousa-Ponte Illa de Arousa e na PO-307 e PO-549, tramos Deiro-Ponte Illa de Arousa e Tarrío-Cores e na PO-300, no tramo Vilariño-Polígono do Salnés.
