Casas expropiadas, negocios al límite y aislamiento del rural: Caldas alza la voz contra el proyecto de la Variante Oeste
Desde hace meses, cientos de caldenses se movilizan para tratar de detener la propuesta que el Ministerio de Transportes quiere llevar a cabo para aliviar el tráfico en el municipio

“Á miña sogra, unha señora de 82 anos, lévanlle a casa, a finca e outras que ten laterais. Vai quedar sen nada”; “Meus pais fixeron unha casa hai 31 anos e a Variante levaríalle esta e a horta por completo. Non teñen outra vivenda, polo que terían que buscarse a vida”; “Eu tería que pechar o bar. Ao ser unha estrada elevada, isto quedaría sen xente e sería unha vía de servizo. Entón, o local non me serviría para nada”; “A mín deixame a casa no medio dunha rotonda, por así dicilo, e parte pola metade a miña finca”. Estos son algunos de los testimonios de vecinos de Caldas afectados por el proyecto de la Variante Oeste, un estudio publicado por el Ministerio de Transportes y Movilidad Sostenible y que ha irrumpido la característica tranquilidad del municipio de Ulla-Umia.
La situación se remonta a hace casi tres meses, cuando el boca a boca comenzó a difundir la existencia del proyecto y los caldenses descubrieron que este implicaría el derribo de varias viviendas, así como el cierre de numerosos negocios y un gran impacto en el paisaje local. Según explican los vecinos, a diferencia del Concello de Portas –también afectado–, no recibieron ninguna comunicación oficial sobre la publicación del estudio, lo que provocó que la noticia los cogiese totalmente desprevenidos y con el plazo de alegaciones a punto de concluir.
“Cando me enterei, fun ao Concello para preguntar e pedir información, pero xa rematara o prazo”, explica Nancy Mosteiro, cuya casa y terreno –comprados hace apenas seis meses– tendrían que ser expropiados. En la misma situación están los padres de Gloria María Cascarllar, vecina de la parroquia de Bemil, quien se enteró un día antes de que finalizase el periodo. “Como a casa de meus pais, hai outro veciño ao que lle levan por diante a propiedade. Porque todo isto falamos que sería unha estrada elevada, entón, a outra señora da mesma rúa tamén lle expropian o fogar, e este vai ser, literalmente, un pilar da vía”, anuncia Cascarllar, señalando que “meus pais, que están recién xubilados, quedaríanse na rúa e terían que volver a comezar de cero”.
Todo este contexto ha generado un malestar colectivo en constante crecimiento y que no solo afecta a los vecinos, sino que mismo ha conseguido unir a los tres partidos con representación en el municipio: PSOE, BNG y PP. De hecho, los afectados destacan que fue gracias a una moción de los populares que se logró ampliar el plazo de alegaciones, permitiendo presentar a comienzos de este mes más de 4.000 escritos ante la Diputación de Pontevedra, la Subdelegación del Gobierno y la Unidad de Carreteras del Estado. “En apenas uns días recolléronse case 5.000 alegacións nun concello duns 9.400 habitantes. Que tanta xente se mobilice para mostrar o seu desacordo co proxecto, demostra que hai algo que replantear”, afirma Manuel Busto García, vecino de la parroquia de Arcos y cuya vivienda también se vería afectada.
Y es que la preocupación individual se amplía cuando los habitantes de Caldas piensan en las consecuencias que el proyecto tendrá para el municipio en su conjunto, al que califican como víctima de “un destrozo”. Las zonas más afectadas serían las parroquias de Godos, Bemil, Arcos y Tivo, que temen quedar “totalmente aisladas” y, según afirman los habitantes de las mismas, incentivaría “que a xente se vaia das parroquias, pois quedan incomunicadas. É un abandono total do rural”, sentencian. Para los afectados no solo se trata de casos particulares, sino de un profundo impacto en la vida de estos núcleos: “Están dicindo que queren promocionar o entorno e axudalo, pero é todo o contrario: van destrozalo”, denuncia el vecino Carmelo Barcala.
“Isto non se trata de catro veciños que estamos protestando. Somos cinco parroquias en Caldas de Reis que quedan completamente destruídas: tiran casas, algúns negocios teñen que pechar, pérdense postos de traballo, afecta ao patrimonio, pasa polo Camiño de Santiago... O destrozo que se vai facer non ten sentido para tan pouco beneficio. Isto hai que formulalo doutra maneira si ou si”, expone Bea Rubianes, propietaria del Bar O Coxo, en la parroquia de Godos.
“Isto non se trata de catro veciños protestando. Somos cinco parroquias que quedan completamente destruidas”
Otras alternativas
Los vecinos insisten en que existen opciones más viables y menos lesivas para la población. Una de las propuestas que consideran más óptima es la creación de una ronda, “unha vía branda que conecte a N-550 coa N-640 e que non lle fai dano a ninguén, porque hai moitas fincas que se poden empregar, e non é o mesmo que expropiar unha casa ou negocio”, explica Rubianes. Asimismo, reclaman la liberación de la AP-9 a la altura de Caldas en el tramo entre Saiar y Carracedo, en dirección Santiago y Pontevedra.
En la misma línea, subrayan que la conexión con el Puerto de Vilagarcía contemplada en el estudio debería quedar excluida, ya que esta propuesta sería la más perjudicial para las parroquias y, además, los vecinos recuerdan que “ninguén pediu iso”. Esta proposición alimenta entre la población la sospecha de que existen intereses mayores por parte de los responsables del proyecto, pues de otra manera no entienden la motivación de ejecutar una obra que afectaría tan en profundidad al tejido social y económico de la zona, según exponen. “O tanatorio, que ten as instalación feitas de hai pouco, quedaría sen parte do aparcadoiro”, comentan, añadiendo que “en Arcos afectaría a máis de 300 empregos, porque os negocios quedarían ser marxe de manobra para facer calquera cousa” y que “aínda que non che expropien a casa, a túa propiedade queda completamente devaluada”, relatan os afectados.
“Hai alternativas moito máis fáciles, con menos custe e sen facer tanto desastre. Teñen que miralo coa xente da aldea e non desde un despacho en Madrid e facer cousas que non teñen sentido”, afirma Barcala. Así, los caldenses esclarecen que “nós non nos opoñemos a que se solucionen os problemas de tráfico en Caldas, pero temos claro que non se debe facer desta forma”, anuncia el vecino Iñaki Fernández.
“Nós non nos opoñemos a que se solucionen os problemas de tráfico en Caldas, pero temos claro que non se debe facer desta forma”
Desgaste emocional
Tras casi tres meses de lucha, los vecinos admiten que esta situación les genera un gran desgaste emocional ante la incertidumbre de qué es lo que pueda pasar. “Eu a nivel psicolóxico teño os nervios de punta. Soño con este tema, xa é algo que teño na mente día tras día”, confiesa Rubianes. “No caso de miña nai, non se atreve a asistir ás reunións porque se pon moi mal. Ao final, é o esforzo de toda unha vida que cho queren levar polas boas. Xa sexa negocio ou casa, lévanche a vida enteira”, afirma Cascarllar.
Aún así, pese a la angustia que arrastran, los afectados mantienen la esperanza de que el proyecto no salga adelante. Confían en que la movilización vecinal y la exposición del gran impacto negativo que tratan de visibilizar son motivos suficientes para que los responsables acaben echándose para atrás. “É moi inxusto o que queren facer. É tan dañino que no se pode pensar en ter que aceptar este proxecto. Eles son os que teñen que rectificar, darlle unha volta e facelo ben”, sentencian.
Manifestación
El próximo movimiento será una gran manifestación convocada para el sábado 29 de noviembre, a las 12 horas. Desde las plataformas vecinales hacen un llamamiento no solo a los afectados directamente por el estudio, sino también a todos aquellos que quieran mostrar su apoyo con la causa.
Esta no será la primera vez que las protestas salgan a la calle, pues hace unas semanas habitantes de las parroquias más afectadas colocaron una hilera de cruces a lo largo de la N-640 para simbolizar que la Variante “mata” a las parroquias. Asimismo, el pasado 19 de octubre cerca de 200 vecinos de Caldas y Portas participaron en una andaina reivindicativa organizada por la plataforma vecinal del Concello portense.

Así, los caldenses se muestran muy orgullosos de la cohesión social conseguida, destacando que son pocos los que miran hacia otro lado y muchos los que se implican, estén afectados en mayor o menor medida. “A mín éncheme de orgullo ver como a xente nova defende os seus dereitos”, señala Iñaki Fernández.
Ahora, esperan una respuesta y confían en que el Ministerio de Transportes recapacite y entienda que “isto é un proxecto feito a cegas, sen pensar no desastre social, ecolóxico e económico que vai provocar”. No obstante, advierten que, si el proyecto sigue adelante, están preparados para llevar el caso a juicio. “É sangrante que a estas alturas estemos nesta situación, cando todo isto podería evitarse”, lamentan los caldenses.




















