Bioloxía diversa
Cadrando por unha irónica coincidencia coa festa local de Vilagarcía dedicada á santa considerada “avogada dos imposibles”, cada 22 de maio, o Día Internacional da Diversidade Biolóxica lembra ao mundo unha evidencia que ás veces custa asumir: a vida non é un recurso inesgotable nin un decorado neutro, senón unha trama fráxil que sostén a nosa propia existencia. A efeméride naceu para advertir sobre a perda acelerada de especies, hábitats e procesos ecolóxicos, mais tamén para reclamar políticas públicas ambiciosas, educación ambiental rigorosa e unha cidadanía consciente da súa responsabilidade colectiva. A escala global, os informes científicos coinciden nun diagnóstico inquietante: a degradación dos ecosistemas avanza máis rápido ca capacidade institucional para detela. Por iso, esta data non é unha celebración, senón unha chamada á acción cidadá.
Neste contexto internacional, Galiza posúe unha oportunidade e unha obriga. O noso territorio conserva unha diversidade biolóxica notable, desde os sistemas costeiros e as illas atlánticas até os bosques de ribeira, as charcas do ámbito entre mareas ou os espazos de montaña. Mais esa riqueza non está garantida: o abandono agrario, a presión urbanística, a expansión de especies invasoras e unha xestión forestal orientada á homoxeneización do territorio teñen contribuído á perda de biodiversidade, como sinalan investigadoras e investigadores das universidades galegas. A desaparición dos bosques mariños de algas, o retroceso de hábitats húmidos ou a simplificación das paisaxes agrarias son síntomas dun proceso que require respostas decididas.
Nun escenario marcado pola urxencia climática e pola necesidade de reforzar a cultura científica, Galiza conta cunha ferramenta singular que combina divulgación, rigor académico e compromiso coa lingua: Proxector. Nacido no ámbito universitario e consolidado grazas ao labor continuado do Consello da Cultura Galega, este proxecto converteuse nun espazo de referencia para comprender o territorio desde unha mirada crítica e contemporánea. A súa aposta por materiais audiovisuais en galego, accesibles e pensados para diferentes niveis de formación, representa unha contribución valiosa á alfabetización ecolóxica da sociedade. Nun tempo no que a información se dispersa en múltiples plataformas e a atención pública se fragmenta, esta iniciativa audiovisual ofrece un lugar de encontro entre ciencia, educación e cidadanía, demostrando que a divulgación pode ser ao mesmo tempo atractiva, precisa, socialmente transformadora e profundamente necesaria.
Á luz desta consideración, a iniciativa Proxector adquire un valor estratéxico. A nova entrega desta plataforma de divulgación en galego, impulsada polo Centro de Documentación Sociolingüística de Galicia e a Universidade de Compostela, USC, dedica unha ducia de vídeos a explicar, con rigor e accesibilidade, que é un ecosistema, como funciona un bosque de ribeira ou por que o Parque Natural Baixa Limia–Serra do Xurés concentra preto de 850 especies de plantas, representando practicamente toda a biodiversidade galega. A través destes contidos, a plataforma non só achega coñecemento actualizado, senón que tamén ofrece ferramentas para interpretar a complexidade dos numerosos espazos naturais galegos e comprender os procesos que os sosteñen.
Protexer a biodiversidade é asumir que o futuro depende de nós: cada decisión cotiá pode fortalecer ou ferir a vida que sostén Galiza hoxe mesmo, para defender unha natureza diversa e viva.