Nacho Rey: “Hai que deixar de estigmatizar a discapacidade e consideralos nenos eternos”

Nacho Rey é o xerente da asociación Con Eles, de persoas con discapacidade intelectual. Hoxe fala con nós de todo o que se avanzou, pero tamén de todo o que queda por avanzar para acadar a plena inclusión destas persoas, do seu día a día e do futuro. 

Como cre que cambiou a situación para as persoas con discapacidade intelectual nestes case 30 anos de vida de Con Eles?

Todos somos conscientes de que ó principio existía unha exclusión social e incluso familiar das persoas con discapacidade. Estaban estigmatizadas e non se chegaba a comprender moi ben o que pasaba con esas carencias intelectuais. Como sociedade fomos mellorando e pasouse da exclusión á integración, é dicir, a darlles cabida. Pero tampouco se mesturaban co resto da sociedade. Entón, esa integración deu paso á inclusión, que sería o estado ideal e no que estamos traballando, para que as persoas con discapacidade teñan o mesmo acceso que o resto da sociedade a servicios de ocio, laborais, etc.

Que falta para lograr a inclusión?

Todo o mundo pensa nos recursos económicos e técnicos, pero hai outros, como as redes de apoio sociais. Nós traballamos sempre co concepto holístico da atención sociosanitaria, non centrándonos só na saúde mental ou física, senón noutras igual de importantes como a social, a emocional, a espiritual... Nesa saúde social temos que traballar para intentar concienciar á sociedade de que as persoas con discapacidade non son persoas enfermas. Moitas veces estigmatízase esa discapacidade e se lles outorga o papel de nenos eternos. Non teñen as mesmas opcións que outra persoa adulta. Pero os meus xefes son eles. Eu fago o que me pide Miguel, Pili... É a sorte que temos de traballar nunha asociación formada por pais. Aquí o que prima é a calidade de atención ós seus fillos, non o beneficio económico.

Como evolucionou a asociación dende a fundación?

Foi galopando por distintos locais, porque estas persoas necesitan moitas veces locais adaptados, ata que chegamos ó local onde estamos agora. Nel centrámonos nun principio en que os pais puidesen conciliar a súa vida laboral e familiar. Isto evolucionou e xa fomos extendendo a servicios de ocio, deporte, psicosocial, fisioterapia, etc.

Cónteme como é un día normal na asociación.

Algo moi importante é o transporte. Contamos con 31 usuarios que veñen de 11 concellos diferentes das comarcas de Arousa e Caldas. A xornada comeza ás 8 da mañá, cando se empeza a recollelos nas súas casas. Ás 9 comezan a chegar ó centro e fáiselles unha posta ó día duns 25 minutos, na que se lles din as noticias que aconteceron... que imos facer ese día, esa semana... E logo xa van para os seus diferentes locais de aula. Hai diferentes talleres e van rotando por todos. A media mañá toman un refrixerio, xantan e sobre as 16:30 saen do centro para as súas casas.

Estas 31 prazas son todas as que teñen dispoñibles? Como se reparten?

Temos autorizadas 50 prazas. Das 31, 30 están concertadas, teñen un copago polas familias e a Consellería, e a outra está relacionada coa libranza económica, que é unha axuda directa que ten a familia. Temos persoas en lista de espera, pero o custe de praza para centro de día está nos 1.300 euros ó mes e iso non é asumible pola maioria das familias nin é o que pretende a asociación, que quere proporcionar os servicios de maneira accesible. Cremos que o concerto deberíase ampliar. Estamos á espera de que se poida solucionar.

O deporte tamén é moi importante. Fáleme de Special Olympics.

Con Eles traballa dende hai anos con Fademga e ela traballa co seu proxecto de Special Olympics, que trata de achegar o deporte ás persoas con discapacidade intelectual. Isto faise adaptándoo ás necesidades de cada un. Con Eles está colaborando dende hai máis de 20 anos con Special Olympics, tanto na organización de eventos como participando neles. O noso movemento deportivo non se rixe por resultados. Os resultados non teñen que ver con quedar primeiro ou segundo, senón co beneficio que aporta ás persoas. Síntense moi realizadas e recoñecidas polo esforzo que fan. É moi importante para a súa autoestima e benestar físico.

Tamén teñen un grupo de teatro.

Si. Temos unha pequena escola de teatro na que os usuarios que queren poden participar. A eles encántalles, sobre todo, representar fóra e que a xente poida ver o seu traballo.

Hai límite de idade para estar na asociación?

Os servizos sociais da Consellería establecen unha idade límite, pero como a alternativa sería unha residencia de persoas maiores e cremos que cando non son maiores non é un sitio axeitado, nós chegamos a ter persoas de máis de 60 anos.

Que necesidades ten a asociación agora mesmo?

Polo que estamos loitando é pola creación dunha residencia nas mesmas instalacións que temos o centro de día. Estamos vendo que o soporte familiar está envellecendo e o normal é que os usuarios sobrevivan ós seus pais. Entón queremos que, chegado ese momento, poidamos continuar co labor sen romper a relación familiar co entorno. Estamos movendo os fíos porque é un proxecto de moita envergadura, que pode chegar ós 2 millóns de euros. Estamos solicitando orzamentos a constructoras para acometer as fases que poidamos e optar a subvencións privadas e públicas para executar o proxecto.

Que significa para vostede estar con eles cada día?

Un chégase a despexar desa idea de traballo e céntrase na relación. Peco de tratalos coma se fosen un familiar, cando son os meus xefes. Eles son persoas marabillosas e iso fai moi fácil acudir a un centro de traballo. Tes máis conflictos cos compañeiros que con eles. Son xefes moi esixentes pero bos.