Isaac Díaz Pardo sigue presente gracias a la serie de seis estampas y sus matrices elaboradas por Yolanda Carbajales y que se exhibe en el Mugart
La artista gallega exhibe una serie trabajos en los que toma piezas del pìntor, dibujante y ceramista para homenajearlo y en las hace sus aportaciones a través de la técnica de manera negra-mezzotinta

El Museo do Gravado de Artes acogió a última hora de la mañana de ayer el acto de inauguración de una exposición de seis estampas y sus correspondientes matrices de cobre realizadas en su taller y con la técnica tradicional de manera negra-mezzotinta -la creó Siegen en 1642-, por Yolanda Carbajales Ferreiro en homenaje a Isaac Díaz Pardo, que se enmarca dentro de la conmemoración del 25 aniversario de dicha institución museística ribeirense, cuestión sobre la que ayer también tuvo lugar una reunión de su patronato para avanzar en su programación. También se aprovechó para presentar la carpeta para bibliófilos diseñada por la propia artista con los seis grabados originales que integran la serie en una edición única y limitada de 35 ejemplares.
La grabadora gallega, que en 2022 obtuvo uno de los tres Premios Atlante, dotado con 2.500 euros por su manera negra-mezzotinta “Nós” y que desde finales del año pasado formó parte, junto a otros 37 artistas, de la muestra colectiva 'Alcogravado' en el Mugart, manifestó sentirse satisfecha por ser la primera mujer que participa en un proyecto de esta índole, pasando a figurar entre una relación de artistas como Manuel Ayaso, Manuel Colmeiro, Alfonso Costa, Manuel Quintana Martelo y José Luis Veiras Manteiga. Yolanda Carbajales dijo que en la sala 2 del Mugart el público podrá encontrar hasta el 5 de septiembre el retrato de un hombre "irrepetible, un galego admirable" y añadió que "quizais o seu rostro non ten a expresión nova e rebelde dun mozo escrutador, pero reborda a experiencia que a vida lle otorgou, un rostro con alma, un loitador".

Sobre la técnica que emplea, Carbajales advirtió que "precisa de moita paciencia e tempo na súa elaboración, tanto na elaboración da prancha de metal co graneado, como a posterior elaboración do debuxo, brunindo e pulindo, até acadar unha ampla gama de tons grises que van desde o negro aveludado ao branco máis absoluto, así como á hora de estampar a edición no papel". Agregó que en sus seis piezas trata de profundizar, desde el respeto, en el universo diazpardiano o en su carácter polifacético como pìntor, dibujante, diseñador y ceramista.
Selección personal
"Trátase dunha persoal selección coa que dialogo", manifestó Carbajales Ferreiro, quien empezó refiriéndose a su obra 'O noso pan', en la que aparece el óleo de 1950 'O home da cunca', al que añade en primer témino una bola de pan, "e ambas, viño e pan, representan o alimento de cada día no fogar labrego, pero gravei ese pan encetado, é dicir, compartido".
Luego habló de su estampa 'Gromos', en la que junto al óleo 'Maternidade' de 1945, "fago referencia a Galicia como Matria e ao novo sangue, a mocidade que ven atrás nosa", precisó la grabadora, quien en su obra 'Galiza mira ao horizonte', junto a la pieza 'María' hecha en porcelana y gres en los años 70, "coloco a cadeira antropomorfa deseñada por Isaac sobra a que están unhas mazás evocando o poema de Lorenzo Varela dedicados aos compañeiros mortos pola barbarie franquista. O propìo Díaz Pardo sufriu aos dezaséis anos a perda irreparable do seu pai, asasinado en agosto de 1936".

De su grabado 'Xunguidos', basado en un dibujo de tinta china de 1973 titulado 'Xentes que van a combater a zorroseira', Yolanda Carbajales indicó que "o pobo asoballado demanda liberdade e tempos mellores, eu gravo dúas pegas que voan en dirección contraria, as mesmas aves que tantas veces vin de nena comernos o millo". Y de su grabado 'Todo vai ben', dijo que está basado en la pieza 'Engaiolar' realizada en 1956 para Cerámicas do Castro con los vicios presentes en la sociedad de su tiempo. "Os artistas temos que ser coma eses 'ollos de gato' nas calzadas romanas, é dicir, esas pequenas pedras brancas salpicadas entre os ocos das grandes que reflectían a luz da lúa, actuando como farois que axudaren á xente a camiñar despois do anoitecer".

Referente
Por último, antes de expresar su deseo de que el público que visite su exposición disfrute de esos grabados "como eu disfrutei facéndoos, e perciban todo o agarimo que depositei neles", Carbajales hizo suya una frase de Rodrigo Varela Tabuyo que figura en la exposición comisariada por su amiga Maka Arca en Cambados titulada 'Isaac Díaz Pardo: luz e compromiso': "No meu mundo de xente nova montando empresas cando se nos pregunte por referentes, o normal é escoitar Bill Gates e Steve Jobs. Eu teño moi claro que Isaac Días Pardo é o meu".
Xoán Pastor Rodríguez, director del Mugart, que glosó la figura de Isaac Díaz Pardo, entre otras cosas, manifestó que para dicha institución es un orgullo que Yolanda Carbajales se una a la línea editorial de otros artistas de los que editaron y expusieron su obra, pero que también es "un motivo de satisfacción engadido" que la artista haga un homenaje "respectuoso" a uno de los grandes creadores y animadores culturales de Galicia, como es la persona a la que se le dedicó el Ano das Artes en 2025. Y dijo que ese tributo no sólo lo hace con el retrato tan expresivo de Díaz Pardo, sino también recreando óleos, dibujos y piezas cerámicas de él, y a las que "no seu realismo simbólico, ela engade a súa propia sensibilidade".

En ese sentido, Rodríguez Santamaría agregó que no son sólo grabados de reproducción, sino obras de recreación, de volver a crear un mundo artístico a partir de otro artista, "pero tampouco son glosas, senón que Carbajales engádelles símbolos como o pan, as patacas, as pegas, unha cadeira... Sempre en Yolanda a realidade vai máis alá de si mesma, non é sinxela mímese aproximativa, xa que ten un senso máis profundo, sen contradicir a obra homenaxeada".
De la oscuridad a la luz
Y subrayó que la cración de Yolanda Carbajales tiene, a mayores, un cierto lugar de indeterminación, "unha fisgoa que alude a algo máis, que simboliza, que universaliza, pero sen hermetismo e con connotacións para mergullarnos no misterio das cousas, un logro visual, un desenvolvemento temático profundo que nos levará á reflexión desde a escuridade á luz en tensión creativa nesta técnica lenta que tamén significa 'flexible' na orixe etimolóxica, logrando unha obra persoal, sí, máis tamén coa técnica empregada coa tradición da arte occidental. Amosa, suxerindo, invítanos a i máis lonxe, èspera a sombra luminosa' en palabras do poeta Julio Montes".
Por último, la alcaldesa de Ribeira y presidenta de la Fundación del Mugart, María Sampedro, se refirió al talento de Yolanda Carbajales rindiendo homenaje a una de las "grandes figuras" de la cultura gallega "nunha serie de imaxes que recrean a obra pictórica do falecido intelectual, ademais dun retrato del con grande detalle que lle outorga un realismo fascinante. Temos aquí representada a perfecta unión de dous grandes artistas". "Asistimos á creación dun mundo artístico a partir doutro artista ao que Carbajales incorpora símbolos", añadió la primera edila en su intervención en un acto en el que también participó el vicepresidente de dicha fundación, Javier Expósito, que se mostró emocionado al ver la sala 2 repleta de gente del mundo de la cultura y de otros ámbitos, pero echó en falta la presencia de personas jóvenes, por lo que les hizo un llamamiento para que acudan a visitar este centro museístico.











